Muziekinstrumenten

Kunstmuseum Den Haag beheert een collectie van circa 4000 muziekinstrumenten en 3000 muziekiconografische prenten en tekeningen. Deze collectie is deels afkomstig uit de enorme verzameling van bankier en muziekkenner Daniël François Scheurleer (1855-1927). Hij toonde in de vroege twintigste eeuw zijn vele historische instrumenten, muziekprenten en bladmuziek in een privémuseum, direct naast zijn Haagse woonhuis. 

Scheurleer overleed in 1927 en na het failliet van zijn bank vijf jaar later kocht de gemeente Den Haag de collectie. Het Haags Gemeentemuseum (nu Kunstmuseum Den Haag) opende in 1935 met een speciale Muziekafdeling. Bezoekers zagen een rijke mix tussen Europese strijk- en blaasinstrumenten en objecten uit onder meer Bali, West-Afrika en Iran. 

In de loop van de tijd is de verzameling-Scheurleer aanzienlijk uitgebreid. Zo ontstonden verschillende kernen, met onder andere een collectie Japanse houtsneden en een verzameling elektronische muziekinstrumenten.  

Onder de eerste conservator Dirk Jacobus Balfoort (1886-1964) werden sommige instrumenten nog bespeeld. Later veranderde de visie van het museum: om de instrumenten te bewaren voor de volgende generaties worden ze zo goed mogelijk geconserveerd. Dat betekent dat ze alleen bekeken en niet bespeeld kunnen worden (de uitgebreide collectie bladmuziek werd om die reden overgedragen aan het Nederlands Muziek Instituut). De instrumenten zijn op aanvraag voor musici, studenten en andere onderzoekers in de studiezaal te bezichtigen.

Een selectie van slechts een handvol instrumenten vormt een uitzondering: denk bijvoorbeeld aan de hobo en de dwarsfluit in deze tentoonstelling, en een aantal synthesizers. Mogelijk kan dit aantal hoger worden dankzij onderzoek. 

Herkomstonderzoek

Een deel van deze muziekinstrumenten maakt onderdeel uit van een selectie collectieobjecten die zijn opgenomen binnen het meerjarig onderzoek naar koloniale connecties in Kunstmuseum Den Haag. Verschillende experts doen bijvoorbeeld onderzoek naar de Indonesische gamelan en de trom van de Baga.  

Base Line - Music Meets Art

“Deze tentoonstelling vormt het begin van een herwaardering en een herpositionering van onze collectie muziekinstrumenten waarbij we beter willen gaan luisteren naar wat dit erfgoed ons te vertellen heeft.” - Margriet Schavemaker, directeur Kunstmuseum Den Haag over de tentoonstelling Base Line – Music Meets Art

Van 25 april 2026 tot en met 14 februari 2027 toont Kunstmuseum Den Haag voor het eerst in decennia weer een deel van haar instrumentencollectie. Ter gelegenheid van het 200-jarig bestaan van het Koninklijk Conservatorium komen in de tentoonstelling Base Line werelden van beeld en geluid samen.