06-04-2020

Struin online door onze mini-tentoonstellingen

Aangezien de deuren van het Kunstmuseum voorlopig gesloten blijven, moeten we het helaas nog even zonder fysieke tentoonstellingen doen. Om u toch te kunnen blijven prikkelen en verrassen met onze kunst, stellen onze conservatoren in deze periode online mini-tentoonstellingen samen.

Van de fotografische aantrekkingskracht van terrassen tot de verbeelding van het moederschap in het expressionisme; aan de hand van een overkoepelend thema bespreken de conservatoren in elke mini-tentoonstelling enkele topstukken uit onze collectie. Soms zijn die onderwerpen verrassend actueel, zoals bijvoorbeeld de online tentoonstelling over mode die bedoeld is om fysieke en sociale afstand te creëren. 

De mini-tentoonstellingen die tot nu toe zijn verschenen, hebben wij hier voor u op een rij gezet:

Het Terras
Bij de eerste zonnestraal van het jaar trekt de Nederlander en masse naar het terras. Menig fotograaf heeft het fenomeen vastgelegd, want waar anders zie je zo’n mooie dwarsdoorsnede van de maatschappij, die je ook nog goed stiekem kan vastleggen? 

Op afstand, sociaal en fysiek
Tenminste 1,5 meter afstand houden van anderen is nu een onverbiddelijke coronamaatregel. Maar in onze overvolle, drukke steden is dit een behoorlijke uitdaging. Gelukkig zijn er modeontwerpers, van heel vroeger tot nu, die creatieve oplossingen bieden: in onze collectie bevinden zich meerdere kledingstukken die afstand waarborgen, zowel fysiek als sociaal.

Doorkijken
In zijn beroemde boekje Anders zien schrijft John Berger: ‘We kijken alleen naar wat we zien. Kijken is een keuze’. Sarah Lucas, Berlinde De Bruyckere en Lee Lozano beseffen zich dat maar al te goed. Hun werken ontkrachten op fenomenale wijze onze eenzijdige manier van kijken en denken. Ze nodigen ons uit niet te stoppen bij de eerste blik, maar om dóór te kijken.

A.R. Penck – How it works
A.R. Penck werd geboren als Ralf Winkler. Hij nam Penck in 1968 aan als pseudoniem omdat hij als Oost-Duitse kunstenaar niet zonder toestemming van de autoriteiten in het westen mocht exposeren. Later koos hij andere pseudoniemen, deels om de Oost-Duitse autoriteiten om de tuin te leiden (want die voelden nattigheid), maar het beviel hem ook om andere redenen.

Moeders en hun kinderen
Het expressionisme gaat het niet meer om het uitdrukken van een uiterlijke werkelijkheid, maar van een innerlijke waarheid. In die geest onderzoeken Paula Modersohn Becker en Kathe Kollwitz in hun kunst het moederschap in al haar facetten. Met hun grensverleggende werk markeren ze een beginpunt van kunstenaars zoals Alice Neel, Marlene Dumas en Chantal Joffe.

De ongekende hoogtes van de ouderdom
In de kunstwereld, maar zeker ook daarbuiten, gaat men er stilzwijgend vanuit dat iemand zijn creatieve hoogtepunt beleeft voor het 35e jaar. Voor de oudere kunstenaar is opvallend weinig aandacht, en dat is onterecht. In de collectie van het Kunstmuseum zijn een aantal - zonder twijfel - geniale stukken te vinden die kunstenaars juist op hoge leeftijd produceerden.

Toveren met naald en draad
Of textielrestaurator César Rodríguez Salinas nu te maken krijgt met beschadigde stoffen, verdwenen kraaltjes of vervaagde kleuren, hij weet de kledingstukken uit onze collectie altijd weer in ere te herstellen. In dit unieke inkijkje mag u in het atelier over zijn schouder meekijken tijdens de restauratie van een avondjurk van het Parijse modehuis Boué Soeurs uit 1923.

Een bemind dier
Piekerend als Rodins wereldberoemde De Denker, kwetsbaar als een foetus, broos als een oude man die even wegdommelt; beeldhouwer Joseph Mendes da Costa (1863-1939) boetseert rond 1894 een aapje met ontroerend echte karaktertrekken. Het beeld is gemodelleerd naar de dierentuindieren in Artis waar hij op dat moment om de hoek woont. Conservator Jan de Bruijn dook in de archieven en reconstrueerde het verhaal achter dit bijzondere collectiestuk.

Toorops tegeltableau Jong Holland
Met de opkomende verstedelijking en massacultuur groeide eind negentiende eeuw de fascinatie voor het leven buiten de stad. De idealisering en conservering van het platteland en zijn bewoners creëerde voor velen de geruststellende gedachte dat de moderne tijd op de ‘echte’ Nederlander geen vat had. Die troostende boodschap zit ook in het tegeltableau Jong Holland van Jan Toorop, gepresenteerd op de wereldtentoonstelling van 1904 in St. Louis.

Geheugen en geluk
Kunst uit de wereld van de islam wordt vaak uitgelegd in verhalen over de tijd en plaats waarin het ontstond. Schrijver Hizir Cengiz bewijst hoe kunst vorm kan krijgen in persoonlijke herinneringen. In 2018 schrijft hij een kort verhaal dat hem invalt bij het zien van een medaillontapijt. Het kunstwerk doet hem denken aan zijn geboortehuis in centraal Turkije.

Teken voor een andere wereld
Kunstenaars zoals Marcel van Eeden, Rinus van de Velde en Charles Avery zijn zich tot in hun vezels bewust van de vrijheid die het tekenen hen biedt. Ze beginnen in hun multimediale oeuvres allemaal met het potlood en laten van daaruit andere werelden ontstaan.

Eenheid in (dis)harmonie
De Amerikaanse kunstenaar Donald Judd komt weg met het onmogelijke. Hij is een van de weinige, en misschien wel de enige moderne kunstenaar die perfectie wist te bereiken. Meestal schuilt in de imperfectie juist de kracht van het kunstwerk, het eigene van de kunstenaar: zoals bij Mondriaan. Een te perfect kunstwerk is zielloos, maar niet bij Judd, stelt directeur Benno Tempel. 

Het magische moment
Het portret is al zo lang de fotografie bestaat een van de belangrijkste fotografische genres. Dat is niet zo vreemd: de mens wordt graag gezien en kijkt graag naar zichzelf, zoals onze huidige selfie-cultuur bewijst. Vaak wordt nog wel gedacht dat een foto waarheidsgetrouw is en daarom meer recht doet aan de geportretteerde dan een geschilderd portret. Over een schilderij zeggen we snel “het lijkt goed”, terwijl een foto een werkelijke representatie van de persoon in kwestie zou zijn. Niets is minder waar. De fotograaf bepaalt hoe wij naar de geportretteerde kijken. Maar wat maakt een fotoportret sterk? Natuurlijk is techniek een factor: welke camera kiest de fotograaf, hoe gaat hij of zij om met licht en scherpte, hoe wordt de foto afgedrukt – en getoond. Met een eigen signatuur in vorm, compositie en onderwerp weet een talentvolle fotograaf zich te onderscheiden. Maar wat zeker zo belangrijk is, is de manier waarop een fotograaf met het model omgaat; het menselijke contact tussen hen, met empathie en respect. Wanneer er een connectie ontstaat tussen fotograaf en de persoon voor de camera, hoe kort ook, ontstaat er iets magisch. En dat is terug te zien in de foto.

Of ontdek op uw gemak onze collectie online, waar alle mini-tentoonstellingen ook te zien zijn.